Thực trạng chăn nuôi gia cầm tại Phú Yên, định hướng và giải pháp phát triển

03/02/2020 10:31
Thực trạng
Hiện nay ở tỉnh Phú Yên đàn gia cầm có khoảng 3.930.000 con, trong đó đàn gà có khoảng 2.318.000 con gà chiếm 58,9% trên tổng đàn gia cầm, trong đó gà thịt: 1.916.800 con chiếm 82,7 %, gà công nghiệp là: 85.000 con; gà đẻ trứng  hơn: 401.000 con chiếm 17,3%.

Chăn nuôi gà chủ yếu là tại hộ gia đình (hình thức cá thể), hình thức chăn nuôi trang trại còn thấp, hiện chỉ có năm 2019 là 10 trang trại (với số lượng bình quân khoảng 70.000 con chiếm 3,5% tổng đàn).  

Chăn nuôi gà và chăn  nuôi gia cầm nói chung là một trong những con vật nuôi chủ lực của tỉnh, thực hiện đề án tái cơ cấu ngành Nông nghiệp của tỉnh trên lĩnh vực chăn nuôi thú y (ổn định đàn gia cầm khoảng 3,5 triệu con, sản lượng trứng khoảng 185 triệu quả).




Bên cạnh những lợi ích mang lại, nghề chăn nuôi gà với phương thức chăn nuôi theo hình thức nông hộ, chủ yếu là tự cung tự cấp, không chủ động trong việc tiêu thụ, sản phẩm phần lớn phụ thuộc nhiều vào thương lái thu gom; bên cạnh đó, chăn nuôi gà hiện nay đang đối mặt với một số bệnh nguy hiểm có thể lây sang người và gây tử vong cho con người.

Vấn đề ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi nói chung và chăn nuôi gà nói riêng cũng gặp không ít khó khăn và phải đối mặt với những nguy cơ gây bất lợi:

- Công tác kiểm dịch vận chuyển gia súc, gia cầm và sản phẩm gia súc, gia cầm nhập tỉnh; công tác kiểm soát giết mổ, xử lí các chất thải gia súc gia cầm trên địa bàn toàn tỉnh còn gặp nhiều khó khăn.

- Qui mô chăn nuôi  nhỏ lẻ, phân tán, riêng chăn nuôi vịt còn duy trì hình thức chăn thả chạy đồng nên việc tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh là rất lớn và khả năng lây lan rất nhanh khi có dịch bệnh xảy ra.

- Hiện nay trên địa bàn Phú Yên chưa có cơ sở sản xuất con giống có quy mô lớn, do đó con giống đưa vào chăn nuôi không rõ nguồn gốc, chất lượng con giống còn thấp, đặc biệt một số hộ dân chăn nuôi tự mua giống bên ngoài về không qua kiểm dịch nên khó kiểm soát (dân mua số lượng  ít, phương tiện vận chuyển thô sơ, trốn trạm kiểm dịch).

- Tỷ lệ tiêm phòng cho đàn gia cầm nói chung và đàn gà đạt thấp, công tác vệ sinh tiêu độc khử trùng chuồng trại không được thường xuyên và không đúng theo qui định.

 - Sự hiểu biết của người chăn nuôi và thú y cơ sở về bệnh cúm gia cầm còn hạn chế, chưa thấy được tính chất nguy hiểm của bệnh đối với con người nên còn chủ quan, lơ là trong việc phòng chống dịch bệnh.

- Khả năng tiềm ẩn một số gia cầm đã mang trùng nhưng chưa phát bệnh.

Xuất phát từ những lí do nêu trên, đòi hỏi mỗi người chăn nuôi gia cầm nói chung và người chăn nuôi gà nói riêng phải nhận thức được những nguy cơ, những thách thức để có những biện pháp hữu hiệu áp dụng vào thực tế chăn nuôi. Làm giảm thấp nhất mức tổn thất trong chăn nuôi do dịch bệnh gây ra, đảm bảo sức khoẻ cho người chăn nuôi, an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng và mang lại hiệu quả kinh tế cho hộ gia đình. Giải pháp tốt nhất hiện nay đang được các cơ quan chuyên môn trên địa bàn tỉnh khuyến cáo và chỉ đạo thực hiện là chăn nuôi gà an toàn sinh học, hướng đến chăn nuôi theo quy trình thực hành chăn nuôi gà an toàn nông hộ (VietGAHP nông hộ).





Trong những năm qua, thực hiện theo chủ trương của tỉnh và chỉ đạo của ngành Nông nghiệp, đưa chăn nuôi trở thành ngành sản xuất hàng hoá, chăn nuôi gắn với vệ sinh môi trường và an toàn sinh học. Từ năm 2017 thực hiện chính sách về hỗ trợ nâng cao hiệu quả chăn nuôi nông hộ theo Quyết định số 50/2014/QĐ-TTg ngày 09/4/2014 của Thủ tướng Chính phủ, trong đó có hạng mục hỗ trợ gia cầm giống, xây dựng hầm biogas và hỗ trợ làm đệm lót sinh học. Về xây dựng các chương trình, mô hình Khuyến nông, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Phú Yên đã xây dựng và triển khai thành công các mô hình chăn nuôi gà thịt an toàn sinh học, chăn nuôi gà sinh sản an toàn sinh học có sử dụng đệm lót sinh học và mô hình chăn nuôi gà theo chuỗi liên kết.

Qua chương trình và các mô hình đã giúp cho bà con chăn nuôi hiểu và áp dụng các biện pháp an toàn sinh học trong chăn nuôi nhằm bảo vệ đàn gia cầm luôn khoẻ mạnh, không bị xâm nhập của mầm bệnh như: Virút, vi khuẩn, nấm mốc, ký sinh trùng và đảm bảo vệ sinh môi trường, tạo ra sản phẩm thịt, trứng sạch, cụ thể:

- Chủ động kiểm soát và khống chế được dịch bệnh xảy ra trên đàn gà, đặc biệt là bệnh cúm gia cầm, giảm đến mức thấp nhất thiệt hại do dịch bệnh gây ra.

- Nâng cao năng suất, tăng giá trị sản phẩm, mang lại hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.   

- Tạo môi trường chăn nuôi an toàn cho người chăn nuôi và đảm bảo vệ sinh môi trường, hạn chế sự lây lan dịch bệnh từ gia cầm sang con người.

- Tạo ra sản phẩm gia cầm sạch an toàn cho người tiêu dùng, hướng tới môi trường sản xuất nông nghiệp an toàn và bền vững, theo hướng tập trung, công nghiệp mang lại cho cộng đồng một môi trường sống lành mạnh.

Đề xuất một số hướng phát triển chăn nuôi gia cầm trong thời gian đến 
Để đưa ngành chăn nuôi trở thành ngành sản xuất hàng hóa, cần đưa chăn nuôi theo hướng tập trung, công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm tạo ra sản phẩm có chất lượng cao, đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm. Cần tạo ra sản phẩm hàng hóa có sức cạnh tranh cao và bền vững. Chú trọng phát triển chăn nuôi gà theo hướng công nghiệp và an toàn sinh học hướng đến chăn nuôi theo quy trình thực hành chăn nuôi tốt trong chăn nuôi gà nông hộ (VietGAHP nông hộ), trong đó chú ý vấn đề giải quyết ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi bằng sử dụng các chế phẩm sinh học  hoặc làm đệm lót trong chăn nuôi gà.  

Khai thác hợp lý mọi nguồn lực của xã hội và từng địa phương vào sản xuất, tạo nguồn sản phẩm có chất lượng cao đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội. Thực hiện tốt tái cơ cấu Nông nghiệp lĩnh vực chăn nuôi thú y trong đó: Thực hiện nghiên cứu, chọn tạo, nhân thuần các giống gia cầm nói chung và giống gà, có năng suất, chất lượng cao phù hợp với từng địa phương, đảm bảo mỗi địa phương có từ 1-2 giống chủ lực; xã hội hoá công tác nuôi giữ, phát triển các giống gà trên địa bàn tỉnh theo hướng nâng cao chất lượng đàn giống dòng thuần, ông bà để sản xuất giống bố mẹ có chất lượng cao; cần chủ động nguồn con giống nhất là giống gia cầm trong tình hình dịch bệnh đang xảy ra và khó kiểm soát như hiện nay.

Triển khai tốt chính sách hỗ trợ nâng cao hiệu quả chăn nuôi nông hộ theo Quyết định số 50/2014/QĐ-TTg ngày 09/4/2014 của Thủ tướng Chính phủ trên địa bàn tỉnh.

Tạo điều kiện và thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chăn nuôi trong đó có chăn nuôi gà theo hướng công nghiệp, chăn nuôi gà công nghệ cao và chăn nuôi gà theo tiêu chuẩn VietGAHP. Có sự liên kết và hợp tác tốt trong việc tiêu thụ sản phẩm, thực hiện các hợp đồng bao tiêu sản phẩm chăn nuôi trong và ngoài nước.

Tạo điều kiện để các cơ sở và hộ gia đình có chăn nuôi di dời đến các khu chăn nuôi tập trung theo quy hoạch của tỉnh. Chuyển đổi từ chăn nuôi phân tán nhỏ lẻ khó kiểm soát sang chăn nuôi trang trại tập trung có quản lý và được kiểm tra, cấp giấy chứng nhận an toàn (dịch bệnh, an toàn vệ sinh thực phẩm) theo đúng quy đinh.

Các huyện, thị xã và thành phố cần đầu tư kinh phí để giải phóng mặt bằng, đầu tư cơ sở vật chất cho các khu chăn nuôi tập trung theo quy hoạch của UBND tỉnh.

Làm tốt công tác quản lý giống gà khi nhập tỉnh, công tác kiểm dịch và vệ sinh thú y, quản lý tốt các đại lý, cửa hàng thức ăn chăn nuôi trên địa bàn tỉnh, khuyến khích sử dụng nguồn thức ăn sẵn có tại địa phương, chủ động nguồn thức ăn cho chăn nuôi, thông qua các mô hình Khuyến nông giúp cho bà con chăn nuôi nắm bắt kỹ thuật mới, biết vệ sinh sát trùng chuồng trại, khu vực chăn nuôi và biết cách chế biến thức ăn tinh cho đàn vật nuôi của gia đình mình.





Quản lý ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi gà 
Vấn đề phát triển chăn nuôi và ô nhiễm môi trường luôn tồn tại song song với nhau. Vậy để phát triển chăn nuôi gà thì cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:

+ Nâng cao nhận thức của người chăn nuôi gà về vấn đề ô nhiễm phát sinh do người chăn nuôi gây ra. Thông qua các hình thức tuyên truyền vận động, giải thích, thuyết phục bằng các phương tiện thông tin đại chúng, các tổ chức hội, đoàn thể và các cấp chính quyền.

+ Đưa chăn nuôi vào các vùng chăn nuôi và các khu giết mổ gia súc, gia cầm tập trung đã được quy hoạch.

+ Xây dựng các mô hình, các chuỗi liên kết trong chăn nuôi gà an toàn sinh học gắn với sử dụng đệm lót sinh học.

+ Đối với các cơ sở chăn nuôi gà lớn, tập trung cần hướng đến quy trình chăn nuôi tốt (chăn nuôi gà VietGAHP).

+ Triển khai tốt chính sách hỗ trợ nâng cao hiệu quả chăn nuôi nông hộ trên địa bàn tỉnh trong thời gian đến.

+ Triển khai thực hiện đề án tái cơ cấu nông nghiệp trên lĩnh vực chăn nuôi thú y.

+ Làm tốt công tác kiểm tra, kiểm soát về chất lượng con giống gà, kiểm dịch, vệ sinh thú y, thức ăn chăn nuôi và chủ động phòng chống dịch bệnh trên địa bàn.

Giải pháp phát triển chăn nuôi gia cầm theo hướng xuất khẩu:
Để nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi gà, tỉnh Phú Yên đã chỉ đạo ngành Nông nghiệp và các địa phương phát triển chăn nuôi gà theo chuỗi phục vụ chế biến và xuất khẩu. Từng bước thay đổi căn bản ngành chăn nuôi gà theo hướng nâng cao giá trị, tăng khả năng cạnh tranh, tạo sản phẩm chăn nuôi an toàn và phát triển bền vững với các giải pháp sau:

- Ngành Nông nghiệp và các địa phương trong tỉnh chủ động, tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp đầu tư xây dựng chuồng trại, phát triển chăn nuôi gà theo chuỗi.

- Khuyến khích xây dựng, phát triển các trang trại, khu, cụm trang trại chăn nuôi gà tập trung, quy mô lớn, các chủ trang trại đầu tư đưa cơ giới hóa, tự động hóa vào chăn nuôi, tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng của đơn vị đầu tư, thu mua, chế biến và xuất khẩu.

- Tuyên truyền cho các chủ trang trại, gia trại chủ động được nguồn vật tư đầu vào; đồng thời lựa chọn và liên kết với các đối tác đầu ra để chăn nuôi gia cầm ổn định; thực hiện chăn nuôi gà có kiểm soát để sản phẩm được kiểm tra, giám sát chất lượng, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm trước khi đưa ra thị trường.

- Dự báo thị trường tiêu thụ gà trong và ngoài tỉnh để phát triển đàn gà theo phân khúc thị trường, đa dạng hóa sản phẩm, tạo sản phẩm bảo đảm chất lượng, ổn định thị trường tiêu thụ.

- Hình thành và phát triển được một số chuỗi chăn nuôi gà phục vụ chế biến và xuất khẩu trên địa bàn tỉnh bước đầu hướng nền chăn nuôi gia cầm tỉnh phát triển theo hướng chuỗi giá trị, bền vững. 

 
Bs Thú y Huỳnh Thị Kim Nga
Trung tâm Khuyến nông Phú Yên

Quảng cáo